logo wal4

 

BEKNOPTE LITERATUURLIJST

Het boekje Gedemptegrachtenwandeling heeft geen noten of verantwoording. Daar is bewust van afgezien, omdat het in omvang beperkt moest blijven en niet iedereen het als een wetenschappelijke studie zal willen benutten. Het boekje is ook niet echt resultaat van een uitgebreide bronnenstudie, maar eerder van het bijeenvoegen van gegevens uit de literatuur, en wanneer daarin tegenspraak bestond, proberen om in een beperkte tijd een soort van bewijs te vinden of althans een Salomonsoordeel te vellen. Hopelijk zullen ettelijke moeilijke zaken in de loop van de volgende jaren nog eens onderwerp van diepgaande studie worden, waarna in een uitgebreide publicatie daarvan verslag gedaan wordt, eventueel op deze website.
Het leek beter om hier een lijst te geven van de meeste vruchtbaar geraadpleegde werken over de geschiedenis van Leiden waar het gedempte grachten betreft, en dan er iets bij te vertellen over de waarde van die publicatie. Dat is natuurlijk redelijk subjectief, maar toch wel liever dat dan een titel gepresenteerd die slechts op één gracht betrekking heeft en waar met heel veel voorzichtigheid mee omgegaan moet worden.
Het woordje “beknopt” geeft al aan dat er beslist niet gestreefd is naar een uitputtende lijst van alles wat maar enigszins met een of meer ooit gedempte grachten van doen heeft. Mocht evenwel iemand vinden dat een bepaalde titel toch wel heel erg gemist wordt, dan kan dat aan ons doorgegeven worden, waarna die titel hier bijgeplaatst kan worden. Ook zal er naar gestreefd worden om nieuwe toepasselijke literatuur zo spoedig mogelijk na verschijnen in deze lijst op te nemen.

De volgorde is min of meer naar belangrijkheid en frequent gebruikt zijn; dat is dus nogal willekeurig.

Ook kunnen enkele zeer belangrijke bronnen van archivalische aard genoemd worden. Uit de Middeleeuwen zijn er zeer veel losse en verspreide gegevens, met name in de regestenlijsten van de belangrijkste archieven uit die tijd (inmiddels vrijwel allemaal ontsloten op de website www. erfgoedleiden.nl), terwijl ook de stadsrekeningen (waarvan die tot 1434 in druk uitgegeven zijn door Meerkamp van Embden) het nodige leveren.
Voor de zeventiende en achttiende eeuw bieden reeksen van bestekken van dempingen en overwelvingen zeer gedetailleerde informatie; deze zijn hoofdzakelijk gebundeld in de reeks Verhuringen en Bestedingen (Stadsarchief 1574-1816, archief 0501A, inv.nrs. 1382-1410 en 5062-5068). Vanaf 1762 zijn zeer veel bestekken gedrukt; deze bevinden zich in de bibliotheek van Erfgoed Leiden en Omstreken.
Voor de negentiende eeuw zijn veel geschreven bestekken gebundeld in (Stadsarchief 1816-1929, archief 0516, inv.nrs. 1445-1450 en 4290-4299).
Voor een overzicht van bestekken uit de eerste helft van de twintigste eeuw, waarover veel informatie verloren is gegaan door de Stadhuisbrand van 12 februari 1929, zie Leidse Bibliotheek van Erfgoed Leiden en Omstreken cat.nr. LB 19581 (Register van onderhandse en publieke aanbestedingen van 1890-1960, met sedert 1929 vermelding van aannemer, aannemingssom, enz.). Bestekken uit de tweede helft van de twintigste eeuw zijn vrijwel allemaal gedrukt en te vinden in de Leidse Bibliotheek. Vanzelfsprekend zijn ook in notulenboeken of resolutieregisters heel vaak besluiten tot demping of overwelving vastgelegd, maar dat levert wel een flinke zoektocht op. Voor zover die besluiten genomen werden door de Gemeenteraad na 1851 zijn zowel de voorstellen aan de Raad (genaamd Ingekomen Stuk met nummer) als de woordelijke verslagen van de beraadslagingen in druk verschenen en in scan te raadplegen op genoemde website (onderdeel kranten). U vindt hier ook Leidse kranten vanaf 1720, waarin veel over de dempingen is terug te vinden.